Öğretim ve öğrenim sürecinin felsefe kökenli bir eğitim anlayışıyla organize edildiği Varlık Lisesinde ölçme değerlendirme standartları ve uygulamaları mevzuat hükümlerine uygun şekilde Varlık Lisesi Eğitim Koordinatörlüğünün VAP için yürüttüğü çalışmalar kapsamında üretilir ve geliştirilir. Bu Yönerge, ölçme ve değerlendirmeyi salt bir notlandırma aracı olarak değil, öğrenme yolculuğunun ayrılmaz ve geliştirici bir parçası olarak gören bir anlayışla hazırlanmıştır.
Varlık Lisesi Yönetimi
Varlık Lisesi Ölçme Değerlendirme Yönergesi
Başlangıç
Eğitimin genel ve özel amaçları başarı kavramını hedefler. Başarının ne olduğu ve nasıl sağlanabileceğine ilişkin esaslar ise ölçme değerlendirme uygulamalarında karşılığını bulur.
Öğrencilerin hak edişlerinin karşılığını almaları ve öğretmenlerin adil değerlendirmeler yapmaları için ölçme ve değerlendirme uygulamalarının belirli ilke ve standartlara göre yürütülmesi büyük önem taşır. Çünkü ilkeler öğrencilere eşitlik, açıklık ve şeffaflık garantisini sunarak ölçme ve değerlendirmelere ilişkin adaleti sağlar. Standartlar da başta öğretmenler ve yöneticiler olmak üzere tüm eğitim aktörlerine ortak bir çerçeve sunarak öğrenme etkinliklerinin nasıl sonuçlar verdiğini gözlemlemek için gerekli verilere erişmenin yolu olan değerlendirme uygulamalarına ilişkin karşılaştırma olanaklarını verir.
Öğretim ve öğrenim sürecinin felsefe kökenli bir eğitim anlayışıyla organize edildiği Varlık Lisesinde ölçme değerlendirme standartları ve uygulamaları mevzuat hükümlerine uygun şekilde Varlık Lisesi Eğitim Koordinatörlüğünün VAP için yürüttüğü çalışmalar kapsamında üretilir ve geliştirilir. Varlık Lisesi öğretmenleri de bu ilke ve standartları uygulama ve geliştirme noktasında tam sorumluluk üstlenir.
Bu Yönerge, ölçme ve değerlendirmeyi salt bir notlandırma aracı olarak değil, öğrenme yolculuğunun ayrılmaz ve geliştirici bir parçası olarak gören bir anlayışla hazırlanmıştır. Buradaki tanım, izlek ve yöntemlerin tümü Varlık Akademi Projesi (VAP) kapsamında geliştirilmiş olup telif hakları ile korunmaktadır.
Birinci Bölüm: Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönerge, Varlık Lisesi bünyesinde yürütülen tüm ölçme ve değerlendirme uygulamalarının usul ve esaslarını, felsefe kökenli eğitim anlayışıyla uyumlu ve ilgili mevzuat hükümleriyle örtüşecek biçimde düzenlemek amacıyla hazırlanmıştır.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönerge, Varlık Lisesinde öğrencilere yönelik yürütülen tüm ölçme ve değerlendirme uygulama, notlandırma ve geri bildirim süreçlerini kapsar. Bu Yönerge, Öğrenci Yönergesinde yer alan ölçme değerlendirmeye ilişkin tüm teknik hükümler için referans kaynağıdır.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönerge, ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda hazırlanan Varlık Lisesi İç Yönetmeliği’nin Dördüncü Bölümündeki Ölçme Değerlendirme Uygulamaları başlıklı Madde 11’e, 7/9/2013 tarihli ve 28758 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’ne ve 9/9/2023 tarihli ve 32304 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği’ne dayanarak hazırlanmıştır.
(2) Bu Yönerge ile Varlık Lisesi İç Yönetmeliği ve mevzuat arasında bir çelişki bulunamaz. Yönerge ile mevzuat arasında bir aykırılık olması durumunda ilgili mevzuat hükümleri geçerlidir.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Yönergede Millî Eğitim Bakanlığı Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği Madde 3, Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği Madde 4 ve Varlık Lisesi İç Yönetmeliğinin Madde 4’ünde belirtilen tanımlar aynen kullanılır. Bunlara ek olarak;
a) Ölçme: Öğrenci performansına veya özelliklerine ilişkin gözlemleri sayısal veya kategorik değerlerle ifade etme sürecini,
b) Değerlendirme: Ölçme sonuçlarını bir ölçüt veya standart ile karşılaştırarak bir karara varma sürecini,
c) Öğreni Edinimi: Bir öğrenme süreci sonunda bireyde oluşması beklenen bilgi, beceri, tutum ve yetkinliklerdeki gözlemlenebilir değişimi
ifade eder.
İkinci Bölüm: Ölçme Değerlendirme İlkeleri
Ölçme Değerlendirme İlkeleri
MADDE 5- (1) Ölçme ve değerlendirme uygulamaları aşağıdaki ilkelere göre yürütülür:
a) Geliştiricilik: Ölçme ve değerlendirme, öğrencinin kendi öğrenme sürecini anlamasına ve geliştirmesine hizmet eden bir araçtır.
b) Çok Yönlülük: Öğrenci başarısı yalnızca yazılı sınavlarla değil, performans, proje, ders katılımı ve ödev sorumluluğu gibi çok çeşitli araçlarla değerlendirilir.
c) Şeffaflık: Kriterler, süreçler ve sonuçlar önceden ve açık bir şekilde öğrenci ve velilere duyurulur.
ç) Nezaket ve Güven: Tüm sınav ve değerlendirme süreçleri öğrenci onuruna saygı ve güven ortamında yürütülür.
d) Sıralama ve Karşılaştırma Yasağı: Okul içi ölçme değerlendirme uygulamaları, öğrencileri birbiriyle yarıştıran veya açık şekilde sıralayan bir biçimde kamuya/okul topluluğuna duyurulamaz; sonuçlar ilgili öğrenci ve velisine özel olarak bildirilir.
e) VAP-VTS Entegrasyonu: Tüm ölçme ve değerlendirme verileri VAP-VTS’ye işlenir ve öğrencinin bütünsel gelişimi için kullanılır.
Üçüncü Bölüm: Ölçme Değerlendirme Uygulama Türleri
Yazılı ve Uygulamalı Sınavlar
MADDE 6- (1) Öğrencilerin sorumlu oldukları tüm dersler için her dönem en az iki ortak yazılı sınav uygulanır; haftalık ders saati 6 ve üzerinde olan derslerde okul sınıf/alan zümresi kararıyla üçüncü yazılı sınav yapılabilir.
(2) Mevzuat gereği sınavlar aşağıdaki dönem takviminde bakanlıkça belirlenen Türkiye geneli ya da il ya da ilçe genelinde yetkili makamlarca belirlenen ortak sınavlarla birlikte uygulanır:
a) 1. dönem 1. sınavlar: Ekim ayı son haftası — Kasım ayı ilk haftası,
b) 1. dönem 2. sınavlar: Aralık ayı son haftası — Ocak ayı ilk haftası,
c) 2. dönem 1. sınavlar: Mart ayı son haftası — Nisan ayı ilk haftası,
ç) 2. dönem 2. sınavlar: Mayıs ayı son haftası — Haziran ayı ilk haftası.
Sınav tarihleri öğretim yılı başında Eğitim Koordinatörlüğünce ilan edilir. Mücbir sebeplerle sınavların belirtilen tarihlerde yapılamaması durumunda sınav tarihleri Eğitim Koordinatörlüğünce gerekçesiyle birlikte değiştirilebilir.
(3) Tüm yazılı sınavlar 10 soru üzerinden yapılır; sorular açık uçlu ya da açık uçlu ve kısa cevaplı soru tipleriyle hazırlanır ve a, b, c şeklinde bölümlendirilebilir. Okul genelinde gerçekleştirilen ortak yazılı sınavlarda, ilgili derse ait konu soru dağılım tablosu esas alınır.
(4) Tüm yazılı sınavlar bir ders saati (40 dakika) içinde uygulanır.
(5) Soruların 40 puanı öğrenilerin bilişsel kaydının, 40 puanı öğreniler arası ilişkilerin, 20 puanı konular arası ilişkilerin sorgulanması üzerine düzenlenir.
(6) Sınav sonuçları, sınavı takip eden bir hafta içinde öğretmen tarafından ders içinde öğrencilerin kâğıtlarını kontrol edebileceği şekilde açıklanır.
(7) Bir sınıfta bir günde yapılacak yazılı ve uygulamalı sınavların sayısı ikiyi geçemez; zorunlu hâllerde bu sayı bir sınavla artırılabilir.
(8) Görsel Sanatlar ile Beden Eğitimi ve Spor derslerinde aksine bir karar alınmadığı sürece yazılı sınav yerine uygulama sınavı yapılır. Bu dersler dışındaki diğer derslerden uygulama sınavı yapılıp yapılmayacağına ilgili zümre öğretmenleri karar verir. Bu sınavların türü, sayısı ve süresi de ilgili zümre öğretmenleri tarafından belirlenir. Bu sınavlara ilişkin alınan tüm kararlar, kurum müdürünün onayına bağlı olarak uygulanır.
Performans Değerlendirmeleri
MADDE 7- (1) Öğrenciler, sorumlu oldukları tüm derslere ilişkin her dönem en az iki performans notu alır.
(2) Performans notları, öğrencinin ders devamlılığı ve katılımı, ödev sorumluluklarını yerine getirme oranı ve ders içi öğrenme duyarlılığı/katkısı bileşenleri üzerinden hesaplanır. Bu bileşenlere ilişkin ağırlıklar ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde Öğretmenler Kurulunca her ders yılı başında belirlenir ve ders yılı başında öğrenci ve velilere ilan edilir.
(3) Öğretmenler, performans notlarını öğrencinin yazılı ortalamasını düşürecek şekilde veremez; performans notu öğrencinin sürece dayalı çabasını yansıtmalıdır.
Proje Ödevleri
MADDE 8- (1) Mevzuat hükümleri gereği her öğrenci, her ders yılında en az bir dersten proje ödevi hazırlar.
(2) Okulda her öğrenci en fazla üç dersten proje ödevi alabilir; bu sayı Eğitim Koordinatörlüğünün onayıyla artırılabilir.
(3) Proje ödevleri araştırma, sentez, yaratıcılık ve sunum becerilerini geliştirmeyi hedefler.
(4) Değerlendirme kriterleri proje göreviyle birlikte öğrenciye açıkça bildirilir.
(5) Öğrencilerin ders yılı içinde ulusal/uluslararası yarışmalarda elde ettikleri başarılar, ilgili dersin proje ödevi olarak tam puanla değerlendirilebilir; böyle bir başarı öğrencinin tek proje ödevi olarak kabul edilemez.
(6) Proje ödevlerine ilişkin ayrıntılı usul ve esaslar Varlık Lisesi Öğrenci Projeleri Yönergesinde düzenlenir.
VAP-ÖYR — Öğrenme Yolu Rehberi
MADDE 9- (1) VAP-ÖYR, öğrencinin öğrenim geçmişine ilişkin edinimlerini gözlemleyerek en uygun öğrenme yolunu belirlemeye yardımcı olan, ilgili öğretmen tarafından ders saati içinde yürütülen bir rehberlik sürecidir; sınav, test veya not verme niteliği taşımaz.
(2) VAP-ÖYR aşağıdaki güzergâh üzerinden yürütülür: 1) Fark Etme — öğretmen ders başında açık uçlu sorular, kısa paylaşım turları veya kavram haritası gibi etkinliklerle öğrencilerin konuya ilişkin ön bilgilerini gözlemler. 2) Ortaya Çıkarma — öğretmen, konuya özgü kısa yoklama soruları veya küçük grup etkinlikleriyle öğrencinin mevcut bilgi ve beceri düzeyini, varsa kavram yanılgılarını belirler. 3) Rehberlik Analizi — öğretmen gözlemlerini VAP-VTS’ye işleyerek sınıf ve birey düzeyinde güçlü ve gelişime açık yönleri haritalandırır. 4) Yönlendirme — belirlenen ihtiyaçlara göre öğrencinin öğrenme planı (bireyselleştirilmiş etkinlik, ek kaynak, akran desteği) şekillendirilir.
(3) Öğretmenin kendi ders saati içinde yürüttüğü bir uygulama olan VAP-ÖYR’nin geliştirilmesi, uygulanma biçimi ve denetiminden tümüyle Eğitim Koordinatörlüğü sorumludur. Eğitim koordinatörlüğü bu bağlamda VAP-ADR (Ara Değerlendirme Rehberi), VAP-ÜHR (Üniversite Hazırlık Rehberi) vb gibi alt VAP-ÖYR uygulamaları geliştirebilir. Tüm bu uygulamalar gerekli telif güvenliği alındıktan sonra okulun internet sitesinde güncellenerek yayımlanır.
Dördüncü Bölüm: Değerlendirme, Notlandırma ve Geri Bildirim
Değerlendirme, Notlandırma ve Geri Bildirim
MADDE 10- (1) Değerlendirme, notlandırma ve geri bildirim süreçlerinde aşağıdaki esaslara uyulur:
a) Tüm ölçme araçlarından elde edilen puanlar, Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’nde belirtilen esaslara göre nota çevrilir.
b) Dönem sonu başarı puanının hesaplanmasında yazılı sınavlar, performans görevleri ve proje ödevlerinin ağırlıkları ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde uygulanır; ders yılı başında öğrenci ve velilere ilan edilir.
c) Sonuçlar, öğrencinin güçlü yönlerini ve gelişim alanlarını vurgulayan yapıcı bir geri bildirimle desteklenir.
ç) Öğrenci ve veliler VAP-VTS üzerinden öğrencinin akademik gelişimini düzenli olarak takip edebilir.
d) Sınav kâğıtları ve değerlendirme sonuçlarına yönelik itirazlar, mevzuatta belirtilen süre ve usullere göre yapılır.
Beşinci Bölüm: Yürürlük ve Yürütme
Yürürlük
MADDE 11- (1) Bu Yönerge, Varlık Lisesi Öğretmenler Kurulunun oluru ve kurum müdürünün onayıyla yürürlüğe girer.
(2) Bu Yönerge, yürürlükten kaldırılıncaya veya değiştirilinceye kadar yürürlükte kalır. İhtiyaç duyulması hâlinde her öğrenim yılı başında gözden geçirilir.
Yürütme
MADDE 12- (1) Bu Yönerge, Varlık Lisesi kurum müdürü adına Varlık Lisesi eğitim koordinatörleri tarafından yürütülür.
Sıkça Sorulan Sorular: Varlık Lisesi Ölçme Değerlendirme Yönetmeliği
Varlık Lisesinde ölçme ve değerlendirme, yalnızca bir notlandırma aracı değil, öğrenme yolculuğunun geliştirici bir parçası olarak kavranır. Beş temel ilke üzerine kuruludur: geliştiricilik, çok yönlülük, şeffaflık, nezaket ve güven ile sıralama ve karşılaştırma yasağı. Okul içi ölçme değerlendirme uygulamaları, öğrencileri birbiriyle yarıştıran ya da açık şekilde sıralayan bir biçimde kamuya duyurulamaz; sonuçlar yalnızca ilgili öğrenciye ve velisine özel olarak bildirilir. Ayrıca tüm ölçme ve değerlendirme verileri VAP-VTS'ye işlenir; böylece her öğrencinin bütünsel gelişimi, yalnızca notlar üzerinden değil, çok boyutlu bir veri seti üzerinden izlenir.
VAP-ÖYR, öğrencinin öğrenim geçmişine ilişkin edinimlerini gözlemleyerek ona en uygun öğrenme yolunu belirlemeye yardımcı olan bir rehberlik sürecidir. Sınav, test ya da not verme niteliği taşımaz. İlgili öğretmen tarafından kendi ders saati içinde, dört aşamalı bir güzergah üzerinden yürütülür: Fark Etme (ders başında açık uçlu sorular ve kısa paylaşım turlarıyla ön bilgileri gözlemleme), Ortaya Çıkarma (konuya özgü kısa yoklama sorularıyla mevcut bilgi düzeyini ve varsa kavram yanılgılarını belirleme), Rehberlik Analizi (öğretmen gözlemlerinin VAP-VTS'ye işlenip öğrencinin güçlü ve gelişime açık yönleri haritalandırma), Yönlendirme (ihtiyaçlara göre öğrencinin öğrenme planını şekillendirme).
Varlık Lisesine özgü VAP-ÖYR'ye ilişkin ayrıntılı bilgilere buradan erişebilirsiniz.
Yazılı sınavlar, öğrencinin sorumlu olduğu tüm dersler için her dönem en az iki kez, ortak sınav olarak uygulanır. Tüm sınavlar 10 soru üzerinden yapılır; sorular açık uçlu ya da açık uçlu ve kısa cevaplı soru tipleriyle hazırlanır ve a, b, c şeklinde bölümlendirilebilir. Okul genelinde gerçekleştirilen ortak sınavlarda, ilgili derse ait konu soru dağılım tablosu esas alınır. Her sınav bir ders saati, yani 40 dakika içinde uygulanır. Soru puanlamasında şu dağılım gözetilir: 40 puan konu öğrenilerinin bilişsel kaydını, 40 puan öğreniler arası ilişkileri, 20 puan ise konular arası ilişkileri sorgular. Sınav sonuçları, sınavı takip eden bir hafta içinde açıklanır ve öğrenciler kendi kâğıtlarını kontrol edebilir. Bir sınıfta bir günde yapılacak sınav sayısı ikiyi geçemez.
Performans notları, her dönem her ders için en az iki kez verilir ve üç bileşen üzerinden hesaplanır: ders devamlılığı ve katılımı, ödev sorumluluklarını yerine getirme oranı ve ders içi öğrenme duyarlılığı ve katkısı. Bu bileşenlerin ağırlıkları her ders yılı başında Öğretmenler Kurulunca belirlenir ve öğrenci ile velilere ilan edilir. Önemli bir güvence de şudur: Öğretmenler, performans notlarını öğrencinin yazılı ortalamasını düşürecek şekilde veremez; performans notu, öğrencinin sürece dayalı çabasını yansıtmalıdır. Proje ödevlerinde ise her öğrenci yılda en az bir dersten proje hazırlar; en fazla üç dersten proje alabilir. Değerlendirme kriterleri, proje göreviyle birlikte öğrenciye açıkça bildirilir. Öğrencinin ulusal ya da uluslararası yarışmalarda elde ettiği başarılar, ilgili dersin proje ödevi olarak tam puanla değerlendirilebilir; ancak bu başarı, öğrencinin tek proje ödevi olarak kabul edilemez.