İlgili mevzuat hükümlerine göre düzenlenen Varlık Lisesi Ders Yönergesinin yer aldığı bu içerik, felsefe kökenli bir eğitim anlayışıyla hareket eden okulumuzun iş ve işlemlerine ilişkin öğrencilerimizi, öğretmenlerimizi, çalışanlarımızı ve velilerimizi bilgilendirmek amacıyla yayımlanmaktadır.
⚠ Bu yönergede tanımlanan ders işleme aşamaları telif hakları kapsamında korunmaktadır. Bir içerik olarak izinsiz bir şekilde kopyalanması, kullanılması ya da değiştirilerek yayımlanması hallerinde gerekli hukuksal prosedür takip edilir.
Varlık Lisesi Yönetimi
Varlık Lisesi Ders Yönergesi
Başlangıç
Varlık Lisesinde öğretim ve öğrenim süreci felsefe kökenli bir eğitim anlayışıyla planlanır ve organize edilir. Mevzuat hükümlerine uygun şekilde belirlenen bu planlama ve organizasyon Varlık Lisesi Eğitim Koordinatörlüğünün VAP için yürüttüğü çalışmalar kapsamında üretilmiş ve geliştirilmiştir.
Bu noktada bu yönergede yer alan tanımlama, izlek, şema gibi içeriklerin tümü telif hakları kapsamında korunmaktadır. Bu sebepten bu yönergede yer alan bu özel içeriklerin yazılı izin alınmaksızın kopyalanması, başka yere taşınması, alıntı yapılması, internet üzerinde veya herhangi bir mecrada yayınlanması yasaktır.
Telif ihlali yapılması durumunda Varlık Lisesi yönetimi hukuki prosedür içinde hareket eder.
Birinci Bölüm: Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönerge, Varlık Lisesi bünyesinde öğretim ve öğrenim sürecinin felsefe kökenli bir eğitim anlayışıyla yürütülmesi amacıyla hazırlanmıştır.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönerge, Varlık Lisesi öğretmenlerinin sorumlu oldukları dersleri işleme süreçlerini planlama ve organize etme noktalarındaki usul ve esasları kapsamaktadır.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönerge, ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda hazırlanan Varlık Lisesi İç Yönetmeliği’nin Dördüncü Bölümünde yer alan Derslerin İşleniş Esasları başlıklı Madde 10’a dayanarak hazırlanmıştır.
Bu Yönerge ile Varlık Lisesi İç Yönetmeliği ve mevzuat arasında bir çelişki bulunamaz. Yönerge ile mevzuat arasında bir aykırılık olması durumunda ilgili mevzuat hükümleri geçerlidir.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Yönergede Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği Madde 4 ile Varlık Lisesi İç Yönetmeliğinin Madde 4’ünde belirtilen tanımlar aynen kullanılır. Bununla birlikte, eğitim ve öğretim terminolojisinde Bakanlığın “kazanım/hedef” gibi kavramları yerine okulun kendi pedagojik yaklaşımına özgü terimlerin (“öğreni” vb.) tercih edilmesi nedeniyle, Varlık Lisesi Eğitim Koordinatörlüğü bu Yönerge boyunca genel ders terimlerine ilişkin tanımlar yapabilir.
İkinci Bölüm: Ders İzleği
Ders İzleği
MADDE 5- (1) Varlık Lisesinde öğrencilerin öğrenme eylemlerini doğru ve titiz bir şekilde kullanarak öğrenim verimliliklerini artırmaları için öğretmenler tarafından tüm dersler felsefe kökenli bir eğitim anlayışına göre düzenlenen temel bir izlek üzerinden işlenir. Bu izlek, öğretmenlerin ders deneyimleri üzerinden sürekli geliştirilip güncellenerek bu Yönergenin her ders yılı öncesinde yeniden düzenlenmesinde kullanılır.
Birinci Aşama: Öğrenim Öncesi | Hazırlık Süreci
Öğrenim Öncesi Hazırlık Süreci
MADDE 6- (1) Varlık Lisesinde eğitim faaliyetleri Öğretmenler Kurulunca her ders yılı öncesinde yapılan ön hazırlıklarla başlar. Bu süreç aşağıdaki aşamalardan oluşur:
a) Ön Öğrenilerin Tespiti
Tüm çalışmalar öğrencilerin derse ilişkin ön öğreni durumlarının tespitiyle başlar. Bu tespit için öğrenciler her ders yılı öncesinde VAP-ÖYR Dönem-1’den geçerler. Öğretmenler alanlarına ilişkin gerekli görmeleri halinde bu değerlendirmeye ek gözlem/ön değerlendirme çalışmaları da yapabilir; bu çalışmalar sıralama veya karşılaştırma amacıyla kullanılamaz.
b) Materyal Seçimleri ve Hazırlıkları
Öğretmenler ders yılı öncesinde Bakanlıkça temin edilen ders kitaplarının yanı sıra, ders işleme ve ödevlendirmede kullanacakları yardımcı materyallerin (kitap, harita, görsel, dijital içerik vb.) hazırlıklarını ders yılı öncesinde temin edilecek şekilde yapar. Mevzuat gereği, Bakanlıkça ücretsiz dağıtımı yapılan kaynaklar dışındaki materyaller okulda kullandırılamaz; öğrenci ihtiyaçlarının temininde velilerin belirli markalara ya da yüksek maliyetli kırtasiye setlerine mecbur bırakılması söz konusu olamaz.
c) Etkinliklerin Planlanması
Okul bünyesinde yapılacak ve okulca dahil olunacak her tür etkinlik, etkinlik koordinatörünün başkanlığında her ders yılı öncesinde planlanır (tören, anma, konferans, seminer, sempozyum, gösteri, sergi, gezi vb. ile ders içi etkinlikler dahil).
ç) Ödevlendirme Trafiğinin Belirlenmesi
Öğretmenler ders yılı boyunca yapacakları haftalık ödevlendirmeleri, ders yılı öncesinde taslak şeklinde hazırlar ve rapor halinde en geç 1 Eylül’de Eğitim Koordinatörlüğüne teslim eder. Taslakta haftalık ödev takvimi, toplam ve haftalık ortalama barem, tekrar/pekiştirme ödevlerinin takvimi ve olası ek ödevlendirme kaynakları yer alır.
d) Süreç Takip Raporları
Öğretmenler öğrencilerin öğrenim süreçlerini takip etmek için kullanacakları araç, veri ve zamanlamayı ders yılı öncesinde planlar.
e) Ölçme-Değerlendirme Kriterleri
Öğretmenler, mevzuatta zorunlu kılınan ve okulun kendi uyguladığı diğer ölçme değerlendirme uygulamalarında kullanacakları puanlama/notlandırma kriterlerini ders yılı öncesinde taslak şeklinde planlar; bu planlamalar Eğitim Koordinatörlüğüne bildirilir.
İkinci Aşama: Öğrenim Başlangıcı | Tanıtım
Öğrenim Başlangıcı ve Tanıtım
MADDE 7- (1) Varlık Lisesinde ders yılı başlangıcındaki ilk dersler; yıl boyunca hangi ünitelerin ve konuların işleneceği bilgisiyle birlikte, işlenen dersler sonrasında hangi öğreni içerikleriyle tanışılacağı, öğreni içeriklerinin öğrenciler tarafından edinilmesindeki amaçlar, öğrenim sürecinin nasıl ilerleyeceği ve öğrenilerin edinilip edinilmediğinin nasıl değerlendirileceği ile öğrenilerin edinimi sonrasında ne yaşanacağına ilişkin öğretmen sunumuyla başlar.
(2) Bu genel izlek her konu başlangıcında da aşağıda belirtilen aşamalara göre takip edilir.
a) Öğreni İçeriklerinin Tanıtımı
Öğretmenler her konu başlangıcına öğrencilere öğreni içeriklerini tanıtarak derse başlar. Bu tanıtımda konu bütünündeki her bir öğreninin tanımı ya da açıklaması belirtilerek ön öğrenilerle ilişkisi gösterilir.
b) Öğreni Amacının Bildirilmesi
Öğretmenler her konu başlangıcında konuya ilişkin öğrenilerin öğrenciler tarafından edinilme gereklilikleri ve amaçlarını gösterir.
c) Öğrenme Sürecinin Açıklanması
Öğretmenler her konu başlangıcında konuya ilişkin amaçlanan öğrenilerin edinilebilmesi için öğrencilerin hangi öğrenme eylemlerini gerçekleştirmesi gerektiğini gösterir.
ç) Öğreni Ediniminin Belirtilmesi
Öğretmenler her konu başlangıcında konu bitiminde amaçlanan öğrenilerin edinilip edinilmediğinin öğrenciler tarafından ne şekilde anlaşılabileceğini ve bu süreçte yapılacak ölçme değerlendirme uygulamalarında hangi puanların alındığında bunun teyit edilmiş olacağını öğrencilere bildirir.
d) Öğreni Sonrasının Açıklanması
Öğretmenler her konu başlangıcında, konu bitimiyle birlikte öğrencilerin elde edecekleri öğreniler sonrasında öğrenim yaşamlarında hangi yolu katetmiş olacaklarını ve bu öğrenilerle birlikte hangi meziyetlerle yaşamlarına devam edeceklerini bildirir.
Üçüncü Aşama: Öğrenim Süreci | Anlamaya Doğru
Öğrenim Süreci
MADDE 8- (1) Varlık Lisesinde öğretmenler derslerde öğreni içeriklerini işleme esnasında felsefi bir zeminde aşağıdaki aşamalara göre hareket eder ve öğrencilerin bu zemin üzerinde öğrenme eylemlerini gerçekleştirmelerini sağlamaya çalışır.
a) Kavramların Tanımlanması
Öğretmenler tarafından öğreni içerikleri ilk olarak söz konusu içeriğe ilişkin kullanılan yeni kavramların tanımlanmasıyla başlar. Kavramların tanımlanmasında, tanımın türü mutlaka belirtilir.
b) Verilerin Sunulması
Öğretmenler tarafından öğreni içeriklerine ilişkin veriler, öncelikle elde ediliş biçimleri açıklanarak tanımlanan kavramlarla ifade edilir.
c) Bilginin Açıklanması
Öğretmenler öğreni içeriklerine ilişkin bilgileri, öğrencilere veriler arasındaki anlamlı ya da anlamlandırma yoluyla ulaşılan sonuçlar olarak açıklar. Bu açıklama sonrasında bilgilere ilişkin sırasıyla aşağıdaki unsurlar belirtilir.
1) Bilginin Nitelik Alanı — Öğretmen her bir bilgiye ilişkin, söz konusu bilginin niteliğini, yani bilginin kesinlik değerini ve geçerlilik alanlarını açıklar.
2) Bilginin Konumu — Öğretmen bilginin niteliğini açıkladıktan sonra bilginin konu, ders bütünlüğü ve disiplin içindeki konumunu, bilginin edinilme, kullanılma ve gereklilik özelliklerini belirterek açıklar.
3) Bilginin Bağlamı — Öğretmen bilginin konumunu açıkladıktan sonra söz konusu bilginin hangi bağlamlar içinde diğer bilgilerle ilişkilendiğini gösterir.
4) Bilginin Önemi — Öğretmen bilginin bağlamını açıkladıktan sonra söz konusu bilginin teorik ve pratik alandaki kullanımlarıyla birlikte insanlık tarihinde düşünsel ve yaşamsal olarak ne gibi değişimlerin ortaya çıktığını örneklerle açıklar ya da gösterir. Bu açıklama veya gösterimde, öğretmen, mümkünse öncelikli olarak söz konusu bilgiyle gündelik yaşam içinde ne şekillerde yan yana olunduğunu ya da temas edildiğini örnekler.
Dördüncü Aşama: Denetim Başlangıcı | Ara Raporlar
Ara Raporlar
MADDE 9- (1) Öğretmenler öğrencilerin öğreni edinme süreçlerini aşağıdaki bileşenlerle düzenli olarak takip eder:
a) Ders Devamlılığı — dört haftalık periyotlarla, Eğitim Koordinatörlüğünün sunduğu VAP Ders Devamlılığı Raporu üzerinden.
b) Ders Katılımı — altı haftalık periyotlarla, Ek-1’deki VAP Öğrenci Ders Katılımı Formu üzerinden.
c) Ödev Sorumluluğu — dört haftalık periyotlarla, VAP Ödev Sorumluluğu Raporu üzerinden. Öğrenci Yönergesinde belirlenen oranların altında ödev yapan öğrencilere sözlü uyarı eşliğinde iki haftayı aşmayan bir süre tanınır; süre sonunda tamamlanmazsa Eğitim Koordinatörlüğüne bildirilir.
ç) Etkinlik Performansı — sekiz haftada bir çizelge şeklinde Eğitim Koordinatörlüğüne iletilir.
d) Genel Edinimler — ders bütünlüğü içindeki akışa göre uygun görülen ölçme değerlendirme uygulamalarıyla.
e) Geçiş Edinimleri — ünite/konu tamamlandığında uygun görülen ölçme değerlendirme uygulamalarıyla, altı haftalık periyotlarla raporlanır.
Beşinci Aşama: Denetim Sonu | Sonuç Raporları
Sonuç Raporları
MADDE 10- (1) Öğrencilerin her yarıyıl bitiminde öğreni içeriklerini ne ölçüde edindikleri, Eğitim Koordinatörlüğünün yönetiminde gerçekleştirilen Öğretmenler Kurulu toplantısında denetlenir. Bu denetim sonucunda öğrencinin eğitsel dönüşümünü gösteren VAP Eğitsel Gelişim Raporu hazırlanır (Öğrenim Hızı, Öğrenim Ritmi, Eğitsel Edinimler [Kültürel/Sosyal/Kişisel], Entelektüel Edinimler [Duyarlılık/İlgi/Merak Artımı, Meşgale Oluşumu] başlıkları altında).
(2) Bu raporlara ek olarak, mevzuat gereği hazırlık, 9, 10 ve 11. sınıflarda e-Okul gelişim raporları, her ünitenin işlenişini müteakiben erişime açılmasıyla birlikte süresi içinde doldurulur ve raporların içeriği hakkında veliler bilgilendirilir.
Üçüncü Bölüm: Yürürlük ve Yürütme
Yürürlük
MADDE 11- (1) Bu Yönerge, Varlık Lisesi Öğretmenler Kurulunun oluru ve kurum müdürünün onayıyla yürürlüğe girer. Bu Yönerge, yürürlükten kaldırılıncaya veya değiştirilinceye kadar yürürlükte kalır.
Yürütme
MADDE 12- (1) Bu Yönerge, Varlık Lisesi kurum müdürü adına Varlık Lisesi eğitim koordinatörleri tarafından yürütülür.
Sıkça Sorulan Sorular: Varlık Lisesi Ders Yönergesi
Varlık Lisesinde her ders, Eğitim Koordinatörlüğü tarafından VAP kapsamında geliştirilen beş aşamalı bir izlek üzerinden işlenir: (1) Öğrenim Öncesi Hazırlık, (2) Öğrenim Başlangıcı ve Tanıtım, (3) Öğrenim Süreci ve Anlamaya Doğru, (4) Denetim Başlangıcı ve Ara Raporlar, (5) Sonuç Raporları. Bu izleği ayıran şey, öğrenme sürecini yalnızca bilgi aktarımı olarak değil kavram tanımından verilerin sunumuna, bilginin nitelik alanından bağlamına ve önemine uzanan felsefi bir zeminde yapılandırmasıdır. Üçüncü aşamada her bilginin "nitelik alanı" (kesinlik değeri ve geçerlilik alanları), "konumu" (disiplin içindeki yeri) ve "bağlamı" (diğer bilgilerle ilişkisi) ayrı ayrı açıklanır.
Bu, Varlık Lisesinin "geçerli akıl yürütmelerle düşünme" pedagojik ilkesinin sınıf içi pratiğe doğrudan tercümesidir.
Yönerge, öğretmenlerin ders yılı öncesinde altı ayrı hazırlık sürecini tamamlamasını zorunlu kılar: VAP-ÖTS ile ön öğrenilerin tespiti, materyal seçimleri ve hazırlıkları, etkinliklerin planlanması, ödevlendirme trafiğinin belirlenmesi (hangi hafta hangi ödev, toplam barem, tekrar ve pekiştirme takvimi), süreç takip raporlarının hazırlanması ve ölçme-değerlendirme kriterlerinin taslaklanması. Ödevlendirme taslağı en geç 1 Eylül'de Eğitim Koordinatörlüğüne teslim edilir.
Bu hazırlıkların ders yılı öncesinde tamamlanması, Varlık Lisesinin "nitelik" ilkesinin bir gereğidir: Okulumuz öğretmenin ders yılına hazırlıksız başlamasının öğrencinin öğrenme hakkının ihlali olduğu esasıyla hareket eder.
Bu dörtlü yapı, VAP'ın "geçerli akıl yürütmelerle düşünme" ve "bir tavır olarak dünyayı yorumlama" pedagojik ilkelerinin sınıf içindeki operasyonel karşılığıdır. Bilginin nitelik alanı, öğrenciye o bilginin kesinlik değerini ve nerede geçerli olup olmadığını gösterir —mutlak doğru sanılan birçok bilginin aslında belirli koşullarda geçerli olduğunu kavratır. Konum, bilginin ders ve disiplin bütünlüğü içindeki yerini göstererek parça-bütün ilişkisini kurar. Bağlam, bilginin diğer bilgilerle nasıl ilişkilendiğini açığa çıkarır. Önem ise bilginin teorik ve pratik kullanımlarıyla insanlık tarihinde ne gibi değişimlere yol açtığını, mümkünse gündelik yaşamdan örneklerle gösterir.
Bu dört aşama, öğrencinin bilgiyi ezberlemesini değil, bilgiyle eleştirel bir ilişki kurmasını sağlar.
Öğrenme süreci altı temel bileşen üzerinden denetlenir: (1) Ders devamlılığı — 4 haftalık periyotlarla VAP Ders Devamlılığı Raporu üzerinden, (2) Ders katılımı — 6 haftalık periyotlarla VAP Öğrenci Ders Katılımı Formu üzerinden, (3) Ödev sorumluluğu — 8 haftalık periyotlarla VAP Ödev Sorumluluğu Raporu üzerinden (eşik altı kalan öğrenciye 2 haftayı aşmayan tamamlama süresi tanınır), (4) Etkinlik performansı — 8 haftalık periyotlarla çizelge şeklinde, (5) Genel edinimler — ders akışına göre uygun ölçme değerlendirme uygulamalarıyla, (6) Geçiş edinimleri — ünite/konu tamamlanmalarında uygun ölçme değerlendirme uygulamalarıyla. Eğitim Koordinatörlüğü tüm bu verileri öğrenci dosyasına işler ve 6 haftalık periyotlarla öğretmenlere rapor halinde sunar.
Bu çok katmanlı denetim sistemi, öğrencinin yalnızca sınav sonuçlarıyla değil, öğrenme sürecinin bütünsel bir haritasıyla değerlendirilmesini sağlar.
VAP Eğitsel Gelişim Raporu, her yarıyıl ve/veya ders yılı sonunda Eğitim Koordinatörleri tarafından öğretmenler eşliğinde hazırlanan, öğrencinin eğitsel dönüşümünü bütüncül olarak gösteren bir değerlendirme belgesidir. Raporda 11 ayrı başlık yer alır: Öğrenim Hızı, Öğrenim Ritmi, Eğitsel Edinimler, Kültürel Edinimler, Sosyal Edinimler, Kişisel Edinimler, Entelektüel Edinimler, Duyarlılık Artımı, İlgi Artımı, Merak Artımı ve Meşgale Oluşumu.
Bu başlıklar, Varlık Lisesinin öğrenciyi yalnızca akademik not ortalamasıyla değil; düşünsel, kültürel, sosyal ve kişisel boyutlarıyla bir bütün olarak değerlendirdiğinin somut kanıtıdır. Rapor aynı zamanda öğrencinin gelecekteki eğitim projelerine ilişkin öğrenciye ve veliye yapılacak bilgilendirmelerin de zeminini oluşturur.